Kalandar Nedir?
Günümüzdeki karşılığı “yılbaşı gecesi” kutlamasıdır. Kalandar, Rumi Takvimin ilk ayıdır. Kalandarın birinci günü, Miladi Takvime göre 13 Ocak’ı 14 Ocak’a bağlayan gece kutlanır. Kalandar gecesi, insanlar kostümler giyer ve ev ev dolaşarak şenlik havasında eğlenceler düzenlerler. Kalandar Karadeniz Bölgesinde, özellikle Trabzon ve Gümüşhane illerinde kutlanır.
Kalandar Rum İmparatorluğu döneminden kalma bir gelenektir. Osmanlı imparatorluğu döneminde Rum halklar ve Müslüman halklar bir arada yaşadığından bu gelenek zamanla yerel halkın kutladığı ortak bir geleneğe dönüşmüştür.
Kalandar, hem bir kutlama hem de eski yılın kötülüklerini geride bırakıp yeni yılın bereket ve mutluluk getirmesi için yapılan bir ritüeldir. Kalandar kutlamaları günümüzde daha az görülmektedir. Daha çok bu kültürü yaşatma anlamında kutlamalar yapılmaktadır.
Kalandarın ilk günü başkasının evine gidilmez. Yeni yılın bu ilk gününde eve ilk olarak, uğurlu olduğu sınanmış kişinin gelmesi beklenir. Kalandarın ilk 12 gününde gün sayılır. Her bir gün, yılın aynı sıradaki ayıyla ilişkilendirilir. O gün havanın durumuna bağlı olarak hava tahmininde bulunulur.
Kalandar ayında gün saymak için 12 zeytin yaprağı, her biri bir ayı temsil edecek şekilde tek tek ateşe atılır. Ateşe atılan yaprak yanarsa havanın açık, yaprak alevin alazıyla savrulursa o ayın rüzgârlı olacağı kabul edilir.
Kalandar gecesi 7 kişi evleri gezerek su, tuz ve un toplarlar. Ev ziyaretine giden kişiler kılık değiştirir, yüzlerini boyar ve üzerlerine zil, çan gibi ses çıkaran eşyalar takarlar. Ev ziyaretlerinde konuşmama mühim bir kuraldır. Yiyecek istenen evlerin sahipleri özellikle bu kişileri konuşturmaya çalışırlar, konuşacak olurlarsa ev gezmeleri yeni baştan yapılır.
Yiyecek toplama işi bitince üç yol ağzı bir yerde toplanan malzemeler yoğrulur. Yakılan ateşte bu hamur pişirilir. Pişirilen bu hamura golot denir. Bu golottan yiyen kişi o gece evleneceği kişiyi rüyasında görür diye umulur.
